घटस्फोट घेण्यापूर्वी कोणती कागदपत्रे आवश्यक असतात?

आजच्या धकाधकीच्या जीवनात वैवाहिक नातेसंबंध बिघडणे ही दुर्दैवी पण वास्तव स्थिती आहे. जेव्हा पती-पत्नीचे नाते विसंवाद, हिंसाचार, फसवणूक, किंवा मानसिक त्रासामुळे तुटते, तेव्हा अनेकजण घटस्फोटाचा (Divorce) मार्ग स्वीकारतात. मात्र, कायदेशीररित्या घटस्फोट घेण्यापूर्वी काही महत्त्वाची कागदपत्रे तयार ठेवणे गरजेचे असते. या ब्लॉगमध्ये आपण घटस्फोट प्रक्रियेसाठी लागणारी मूलभूत कागदपत्रांची यादी पाहणार आहोत: 1. लग्नाचा दाखला (Marriage Certificate) कायदेशीरदृष्ट्या लग्न झाले असल्याचे प्रमाणपत्र. कोर्टात घटस्फोटाची याचिका दाखल करताना अत्यंत आवश्यक. 2. ओळखपत्र (Identity Proof) पती व पत्नी यांचे वैयक्तिक ओळखपत्र, जसे की: आधार कार्ड पॅन कार्ड पासपोर्ट मतदार ओळखपत्र 3. पत्त्याचा पुरावा (Address Proof) पती-पत्नीचा सध्याचा व कायमचा पत्ता दर्शवणारी कागदपत्रे. बँक पासबुक, विजेचा बील, भाडे करार, इत्यादी. 4. लग्नाचे छायाचित्र / लग्नसोहळ्याचे पुरावे लग्नाचे फोटो, व्हिडिओ किंवा आमंत्रणपत्रिका. हे पुरावे दाखवतात की प्रत्यक्षात लग्न पार पडले होते. 5. घटस्फोट याचिका (Divorce Petition) अधिवक्त्याच्या सहाय्याने तयार केलेली याचिका. यात लग्नाची माहिती, घटस्फोटाचे कारण, मुलांची माहिती, आणि आर्थिक जबाबदाऱ्या नमूद असतात. 6. मुलांची माहिती (जर मूल असेल तर) मुलांचे जन्म प्रमाणपत्र. कोणत्या पालकाकडे पालकत्व (custody) द्यायचे यासंबंधीचा मुद्दा. 7. आर्थिक कागदपत्रे (Income & Property Documents) पती व पत्नीच्या उत्पन्नाची माहिती (Form-16, पगार पावत्या, इ.) एकमेकांच्या मालमत्तेचे तपशील (फ्लॅट, गाडी, इ.) 8. अन्य पुरावे (जर अत्याचार, व्यभिचार, किंवा मानसिक त्रास असेल तर) पोलिस तक्रारी, डॉक्टरांचे प्रमाणपत्र, मेसेजेस, कॉल रेकॉर्ड्स, इ. घटस्फोटासाठी कायदेशीर प्रकार: परस्पर संमतीने घटस्फोट (Mutual Consent Divorce) एकतर्फी घटस्फोट (Contested Divorce) दोन्ही प्रकारांमध्ये कागदपत्रांची गरज असते, परंतु परस्पर संमतीच्या घटस्फोटामध्ये प्रक्रिया तुलनेने सोपी व कमी वेळ घेणारी असते. घटस्फोट हा एक गंभीर आणि भावनिक निर्णय आहे. यासाठी योग्य कायदेशीर मार्गदर्शन घेणे अत्यंत आवश्यक आहे. वकिलाची मदत घेऊन सर्व आवश्यक कागदपत्रे गोळा केली तर प्रक्रिया सुलभ होते. त्यामुळे, घटस्फोटाच्या प्रक्रियेत उशीर किंवा त्रास होऊ नये, यासाठी वरील कागदपत्रे आधीच तयार ठेवावीत. लेखक: अ‍ॅड. दिपक साबळे, पुणे एम.ए., एल.एल.बी